Badania

kierownik: dr Magdalena Kapełuś

czas trwania projektu: 1.7.2026 – 1.7.2028

środki: 249 504 zł (środki ZWS: 32 746 zł)

instytucja finansująca: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (program „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III”)

Biblioteka Zakładu Wschodu Starożytnego bierze udział w dwuletnim (01.07.2026-01.07.2028) projekcie: „Retrokonwersja i digitalizacja zbiorów bibliotecznych Uniwersytetu Warszawskiego”, przyjętym do finansowania w drodze konkursu ogłoszonego w dniu 7 października 2025 r. przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki III.

W ramach projektu katalogowany będzie w systemie Alma wyodrębniony zbiór książek – tzw. „Biblioteka prof. Volkerta Haasa” – książki otrzymane przez nasz Zakład od spadkobierców prof. Haasa. Katalogowanie odbędzie się metodą współkatalogowania w Połączonych Katalogach w ramach ogólnokrajowej sieci bibliotecznej poprzez zintegrowany system zarządzania zasobami bibliotek. Kilkadziesiąt cenniejszych pozycji zostanie zdigitalizowanych i umieszczonych w Cyfrowej Bibliotece Narodowej „POLONA”.

Założeniem projektu jest retrokonwersja zbiorów bibliotecznych Uniwersytetu Warszawskiego, czyli ich ponowne opracowanie katalogowe w zintegrowanym systemie zarządzania zasobami Alma. Działanie to zapewni – za pośrednictwem katalogu on-line bibliotek UW – dostęp do informacji o drukach zwartych, które obecnie dostępne są jedynie w alfabetycznym katalogu kartkowym. Proces umożliwi aktualizację i standaryzację opisów bibliograficznych oraz ujednolicenie punktów dostępu, co zapewni porządek w katalogu i zwiększy skuteczność wyszukiwania zarówno przez bibliotekarzy, jak i użytkowników.

Projektem zostaną objęte zbiory: Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteki Centrum Europejskiego UW, Biblioteki Papirologii, Prawa Rzymskiego i Antycznego UW, Biblioteki Zakładu Wschodu Starożytnego oraz Biblioteki Wydziału Historii.

Prace będą prowadzone na podstawie wydawnictw dostarczanych z magazynów bibliotek biorących udział w projekcie do specjalistów, którzy wyselekcjonują 1890 obiektów do pełnego opracowania oraz kolejnych 4360 obiektów do utworzenia i podpięcia rekordów zasobu i egzemplarza. Katalogowanie odbędzie się metodą współkatalogowania w Połączonych Katalogach w ramach ogólnokrajowej sieci bibliotecznej poprzez zintegrowany system zarządzania zasobami bibliotek.

Spośród zbiorów wszystkich pięciu bibliotek do digitalizacji zostanie wytypowanych 200 publikacji z domeny publicznej, o istotnym w skali kraju znaczeniu dla nauki i dziedzictwa narodowego – łącznie ok. 30 200 skanów. Opisy bibliograficzne tych publikacji zostaną uzupełnione o hasła przedmiotowe w dwóch językach informacyjno-wyszukiwawczych: Deskryptorach Biblioteki Narodowej oraz hasłach przedmiotowych Biblioteki Kongresu, co umożliwi wielowymiarowe wyszukiwanie.

kierownik: dr hab. Małgorzata Sandowicz, prof. ucz.

zespół: dr Julia Giessler (postdoc), Piotr Turowski (stypendysta)

czas trwania projektu: 1.10.2024-30.9.2027

instytucje finansujące: FWF – Austrian Science Fund, Narodowe Centrum Nauki, DFG – German Research Foundation (program WEAVE-Unisono)

środki: 2 510 421,46 zł (zespół polski: 835 218 zł)

Korpus około 10.000 babilońskich tabliczek klinowych, nazywany umownie „archiwum świątyni Eanna”, to jeden z najważniejszych zbiorów źródeł pisanych starożytnej Mezopotamii. Jego przeważającą część stworzyli urzędnicy i kapłani świątyni Eanna żyjący w południowobabilońskim mieście Uruk w tzw. „długim VI wieku” (ok. 626–484 p.n.e.). Eanna była nie tylko starożytnym – już w swoich czasach – ośrodkiem kultu, ale też jedną z najważniejszych instytucji gospodarczych Babilonii; zatrudniała tysiące pracowników i prowadziła intensywną działalność produkcyjną, handlową, a w pewnej mierze i polityczną. Teksty archiwum Eanny były przedmiotem badań już w przeszłości, ale wbrew temu, czego można by oczekiwać, nigdy nie powstało studium zbioru jako całości. Zadaniem projektu DigEanna będzie wypełnienie tej luki. Korzystając z najnowszych osiągnięć metodologii badań klinowych (m.in. dyplomatyki oraz prozopografii) oraz narzędzi humanistyki cyfrowej, projekt zgromadzi wszystkie dokumenty archiwum i uporządkuje je, łącząc w dossier i zbiory, a następnie odtworzy kontekst, w którym powstały poszczególne grupy tekstów, poprzez przypisanie ich poszczególnym skryptoriom, biurom i urzędom świątynnym. DigEanna wykaże, że zmiany praktyki biurokratycznej Eanny odzwierciedlają przemiany historyczne, społeczne i religijne, jakie zachodziły w Babilonii na przestrzeni „długiego VI wieku”. Obszerny materiał archiwum Eanna, który dzięki DigEanna stanie się dostępny w formie cyfrowej, bez wątpienia znacząco uzupełni naszą wiedzę na temat gospodarki, biurokracji, historii oraz religii Wschodu Starożytnego w I tysiącleciu p.n.e.

kierownik: dr Adam Kryszeń

czas trwania projektu: 26.11.2021-25.11.2025 (przedłużony do stycznia 2027 r.)

środki: 350 567 zł

instytucja finansująca: Narodowe Centrum Nauki (program OPUS)

Jak wyglądały najwcześniejsze miasta? Jak były zorganizowane i zarządzane? Kto w nich mieszkał? Co oznaczało mieszkanie w mieście ponad trzy tysiące lat temu? Doświadczenie miasta to niemal uniwersalne zjawisko, które wynika z podstawowej potrzeby istnienia w społeczności. Jak napisał Ferdinand Braudel: “Miasto jest zawsze miastem, gdziekolwiek się znalazło, zarówno jeśli chodzi o czas, jak i o miejsce.” Niniejszy projekt traktuje o pewnym konkretnym typie urbanistycznym, jakim jest miasto w hetyckiej Anatolii w II tys. p.n.e. Hetyci stworzyli jedną z wielkich – obok sumeryjskiej, babilońskiej i asyryjskiej – cywilizacji Wschodu Starożytnego i byli pierwszymi Indoeuropejczykami, którzy pozostawili po sobie źródła pisane. Hetyckie teksty klinowe wymieniają ponad dwa tysiące miejscowości istniejących w centralnej Azji Mniejszej ponad trzy tysiące lat temu. Analiza tych źródeł pozwala nam lepiej zrozumieć świat, w którym Hetyci żyli i który tworzyli, a niniejszy projekt koncentruje się na zasadniczym elemencie ich cywilizacji, mieście. Wykopaliska w dawnych miastach przedklasycznej Anatolii prowadzi się już z górą sto lat. Odkryto w nich już ponad 30 tysięcy tabliczek zapisanych pismem klinowym, dzięki którym jesteśmy w stanie zrekonstruować kompozycję miast – jak wyglądały, jacy zamieszkiwali je ludzie i jakich mieli bogów. I choć archeolodzy, filolodzy i historycy intensywnie badali i badają poszczególne aspekty miast hetyckich, systematyczne studium na ten temat nigdy nie powstało. Niniejszy projekt stawia sobie za cel naprawienie tego stanu rzeczy. Dzięki wnikliwej analizie różnych źródeł pisanych, poprzez teksty klinowe w językach hetyckim i asyryjskim, hieroglificzne inskrypcje w języku luwijskim, przez dostępne dane archeologiczne aż po materiał porównawczy dotyczący innych kultur starożytnych i literaturę teoretyczną na temat urbanistyki, powstanie możliwie pełne studium miasta w hetyckiej Anatolii. Miasto hetyckie zostanie zbadane w jego aspektach ekologicznym, fizycznym, historycznym, społecznym i ideologicznym. Poruszonych zostanie szereg indywidualnych kwestii, których analiza pozwoli zidentyfikować wspólne cechy ośrodków tego okresu. Dotyczyć one będą powstania i rozwoju miast, wzorców zasiedlenia, krajobrazu miejskiego, kodyfikacji miast i instytucji miejskich, życia społecznego i ekonomicznego, mieszkańców, doświadczenia miejskiego czy w końcu śmierci i upadku miasta hetyckiego. Poprzez zastosowanie różnych rodzajów źródeł, projekt uzyska wymiar interdyscyplinarny, który umożliwi analizę tematu w ujęciu historycznym. Z kolei zastosowanie dokonań studiów antropologicznych i urbanistycznych umożliwi stworzenie teoretycznego modelu miasta hetyckiego, który umożliwi zapoznanie się badaczy urbanistyki z tym konkretnym typem miasta i pozwoli lepiej zrozumieć świat starożytny.