Aktualności

Wykład

Zapraszamy na ostatnie w tym roku spotkanie seminarium Zakładu, w ramach którego profesor Stefan Zawadzki z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza wygłosi wykład „Bitum w okresie nowobabilońskim”. Spotkamy się 1. czerwca o godz. 15:00 w wirtualnej sali meet.google.com/iak-apxm-jyr.

Streszczenie wystąpienia:

Bitum był jednym z najważniejszych (obok cegieł) materiałów budowlanych w całych dziejach Mezopotamii. Podczas gdy we wczesnym okresie (3 tys. przed Chr.) używano wielu terminów na określenie bitumu, w 1 tysiącleciu w odrodzonym państwie nowobabilońskim stosowano tylko dwa terminy znane zarówno z zapisu ideograficznego jak i sylabicznego. Większość badań dotyczy okresu sumeryjskiego, skąd pochodzą najliczniejsze dane, zwłaszcza z okresu 3 dynastii z Ur, choć i tam najczęściej używano tych samych terminów jak w Babilonii w 1 tys. przed Chr. Po okresie 3 dynastii Ur najbogatsze dane dotyczące bitumu pochodzą z okresu nowobabilońskiego, stąd decyzja by poddać te teksty (w większości dotychczas niepublikowane) badaniom. Znaczenie obu typów bitumu esir = a. esir2 (Pl. esir.ḫi.a) i esir.had2.a = kupru jest różnie objaśniane, niekiedy wręcz sprzecznie, dlatego ta kwestia będzie przedyskutowana jako pierwsza. W dalszej dyskusji omówimy następujące zagadnienia:

1. Typologia nowobabilońskich tekstów, których przedmiotem jest bitum.

2. Format tabliczek

3. Chronologiczna dystrybucja

4. Dostawcy bitumu i ich pozycja społeczna

5. Odbiorcy

6. Zapłata za bitum

7. Organizacja dostaw bitumu.

Pożegnanie

Wykład: zmiana!

Z uwagi na dni dziekańskie, przekładamy o tydzień zapowiadane na 4. maja spotkanie seminarium Zakładu.

Pan Łukasz Klima, doktorant Zakładu, wygłosi wykład pt. „šanû w administracji babilońskiej w I tys. p.n.e. Czy byli zastępcami dygnitarzy?” w dniu 11. maja. Spotkamy się o godz. 15:00 pod adresem meet.google.com/iak-apxm-jyr.

Streszczenie wystąpienia:

Nowobabilońscy urzędnicy określani jako šanû (dosłownie „drugi”) zwykle uznawani są przez badaczy za swego rodzaju zastępców (deputy) wspierających głównych dygnitarzy w ich codziennej pracy. Rzeczywiście do pewnego stopnia pozostają w cieniu – żaden z nich nie został wymieniony na tzw. Hofkalendrze Nabuchodonozora II. Przejawy ich działalności, odnajdowane głównie w dokumentach prawnych i administracyjnych, wydają się mieć wspólny mianownik niezależnie od tego, czy dany šanû działa przy urzędniku dworskim, namiestniku miasta czy wodzu plemiennym. Wnikliwe spojrzenie na źródła prowadzi do wniosku, że prawdopodobnie wcale nie pełnili oni roli „prawych rąk” swoich hipotetycznych przełożonych.

Wykład

Zapraszamy na kolejne seminarium Zakładu, w ramach którego wykład pt. „tupšar Ebabbar – o czym pisali skrybowie świątynni z Sippar” wygłosi nasza doktorantka, pani Paulina Pikulska.

Czas: 6. kwietnia, godz. 15:00

Miejce: meet.google.com/iak-apxm-jyr.

Streszczenie wystąpienia:

Skrybowie piszący teksty dla świątyń w okresie nowobabilońskim (539–332 p.n.e.) mieli ręce pełne roboty. Na glinianych tabliczkach uwieczniali dokumenty dotyczące długów, wynajmów, podatków, zakupów, spraw sądowych, a także korespondencje czy spisy dóbr wszelakich. Niemal pełny przekrój wspomnianych tekstów można znaleźć w archiwum Ebabbar, tj. najważniejszej świątyni w Sippar (współ. Abu Habbah, Irak), które stanowi przedmiot prowadzonych przeze mnie badań.

Wśród skrybów z Sippar znacząco wyróżnia się grupa tupšar Ebabbar (akad. skryba/owie Ebabbar) co za A.C.V.M. Bongenaarem zwykło tłumaczyć się na język angielski jako College Scribes. Uważa się, że ten kolegialny organ plasował się niemal na szczycie pionu administracyjnego świątyni. Wspomniany Bongenaar widział ich w hierarchii zaraz po šangû i qīpu, a John MacGinnis opisywał jako “kręgosłup administracji” oraz zaangażowanych we wszystkie sprawy  gospodarcze świątyni. W swojej prezentacji przedstawię co i dla kogo spisywali tupšar Ebabbar oraz jak ta wiedza wpływa na nasze postrzeganie ich roli w świątynnej administracji.

Wykład

Na pierwszym spotkaniu seminarium Zakładu w tym semestrze będziemy gościć profesora Radosława Tarasewicza (Pracownia Historii Starożytnego Bliskiego Wschodu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza), który wygłosi wykład pt. „Państwo a świątynia w świetle hodowli w Sippar”.

Czas: środa, 2. marca, godz. 15:00.

Miejsce: meet.google.com/iak-apxm-jyr.

Streszczenie wystąpienia:

W 539 roku Cyrus przejął kontrolę nad Babilonią. Dla Babilończyków równało się to z utratą niezależności i przekształceniem jednego z najstarszych historycznie regionów w prowincję państwa perskiego określaną jako ebir nāri u Bābili. Bezpośrednią kontrolę przejął mianowany przez króla perskiego satrapa. Była to zmiana o charakterze administracyjnym, która jednak początkowo prawdopodobnie nie pociągnęła za sobą poważnych zmian w administracji niższego szczebla. Być może częściowym wyjaśnieniem braku zdecydowanych zmian w administracji, w tym w zwiększaniu kontroli nad świątyniami, jest fakt, iż państwo posiadało odpowiednie narzędzia kontroli już przed 539 rokiem.Nie ulega wątpliwości, że wraz z upływem czasu także Persowie w coraz większym stopniu wywierają wpływ na babilońskie instytucje, kontrolują babiloński system prawny i uszczelniają system podatkowy. Dokumenty z archiwum świątyni Ebabbar z Sippar nie dostarczają zbyt wielu świadectw tego, w jaki sposób Persowie zwiększają swoją kontrolę. Wynika to głównie z charakteru archiwum, a ​przede wszystkim treści tabliczek jakie się w nim znajdują. Obiecujących danych dostarcza BM 61899, który dotyczy inspekcji bydła Šamaša przeprowadzonej przez dwóch urzędników, przedstawicieli państwa.

Seminarium Zakładu Wschodu Starożytnego w semestrze letnim

Zapraszamy na letnią odsłonę seminarium Zakładu. Nadal będziemy spotykać się zdalnie (meet.google.com/iak-apxm-jyr) w pierwszą środę miesiąca o godz. 15:00.

Listę planowanych wystąpień znajdą Państwo tu.

Wykład

Zapraszamy na kolejne seminarium Zakładu i wykład pani Dominiki Lewandowskiej (doktorantki Zakładu Wschodu Starożytnego i Zakładu Historii Starożytnej Wydziału Historii UW) pt. „Greckie tłumaczenia babilońskich list omenów”.

Czas: środa 1. grudnia 2021, godz. 15:00.

Miejsce: meet.google.com/iak-apxm-jyr.

Streszczenie wykładu: Obecnie nikt już nie ma wątpliwości, że istniała wymiana kulturowa między starożytnym Bliskim Wschodem a światem grecko-rzymskim. Więcej jednak problemów sprawia wyjaśnienie i udowodnienie, w jaki sposób dochodziło do wymiany myśli między tymi kręgami cywilizacyjnymi. W ramy tej dyskusji wpisują się moje badania nad omenami, które zapisywano za pomocą zdania warunkowego „jeżeli X, to Y”. W źródłach greckich można znaleźć setki omenów, których treść i sposób zapisu sugerują, że w którymś momencie doszło do tekstualnego (a nie ustnego) przekładu list babilońskich na język grecki. Wstępne badania nad greckimi źródłami astronomicznymi wraz z porównaniem ich z Enūma Anu Enlil przeprowadzili w 1911 r. C. Bezold i F. Boll. Mimo obiecujących wyników ich praca nie została jeszcze należycie podjęta przez kolejnych badaczy, nie mówiąc nawet o rozszerzeniu badań na teksty inne niż astronomiczne. Wspomnianą kwestią zajęłam się w ramach mojej powstającej pracy doktorskiej i podczas wystąpienia zamierzam pokazać materiał, nad którym pracuję, oraz przedstawić wstępne wnioski.

Wykład

Na najbliższym seminarium Zakładu wykład pt. „Starohetyckie obrzędy świąteczne w prowincji Hanhany. Kilka uwag o tradycji kultów państwowych i lokalnych” wygłosi prof. Piotr Taracha.

Czas: środa 3. listopada, godz. 15:00-16:30.

Miejsce: meet.google.com/iak-apxm-jyr.

Archeowieści o Mezopotamii

Zachęcamy do zaglądania do prowadzonego na Wydziale Archeologii blogu „Mezopotamia – Archeowieści” (https://archeowiesci.pl/en/tag/mesopotamia/). W najnowszym wpisie znajdą Państwo kolejną próbę odpowiedzi na pytanie o koniec cywilizacji sumeryjskiej.

Seminaria Zakładu Wschodu Starożytnego

W roku akademickim 2021/2022 seminaria zakładowe będą odbywały się online w pierwsze środy miesiąca, w godz. 15:00-16:30, pod adresem meet.google.com/iak-apxm-jyr.

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych. Uprzednia rejestracja nie jest wymagana.

Wstępny plan wystąpień można znaleźć tu.

Warsztaty: Contact Zones in the Eastern Mediterranean

W dniach 7 i 8 października na Wydziale Historii UW odbędą się międzynarodowe warsztaty Contact Zones in the Eastern Mediterranean. Province Yehud and its neighbours in the intercultural contexts: places, middlemen, transcultural contacts ca. 500-200 BCE. Wykłady – poświęcone m.in. Babilonii i achemenidzkiej Persji – będą otwarte dla publiczności.

Pełny program warsztatów można znaleźć tu.

Wykład: Klinowe inspiracje. Obelisk z inskrypcją asyryjską w kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie

Pierwsze w tym roku seminarium Zakładu Wschodu Starożytnego będzie miało miejsce 6. października w godz. 15:00-16:30, w wirtualnej sali meet.google.com/iak-apxm-jyr.

Wykład wygłoszą dr Andrzej Reiche (Muzeum Narodowe w Warszawie, emeritus), dr hab. Małgorzata Sandowicz (Zakład Wschodu Starożytnego, Wydział Orientalistyczny UW) i dr Franciszek M. Stępniowski (Katedra Archeologii Orientu, Wydział Archeologii UW).

Streszczenie wystąpienia:

Artefakty archeologiczne wywodzące się z rynku antykwarycznego wymagają z zasady nie tylko drobiazgowej analizy porównawczej, ale również prześledzenia ich współczesnych losów, a tym samym okoliczności, w jakich mogły powstać. Takiej szczegółowej analizie poddajemy inskrybowany znakami pisma klinowego terakotowy obelisk, który w latach osiemdziesiątych XX wieku trafił do Zbiorów Sztuki Starożytnej Muzeum Narodowego w Warszawie z kolekcji prywatnej. Autentyczność obelisku budziła pewne wątpliwości, szczególnie z uwagi na formę nietypową dla materiału archeologicznego okresu, z jakiego miałby pochodzić (I poł. I tys. p.n.e). Wykazujemy, że owe wątpliwości są uzasadnione.

Kurs języka sumeryjskiego

Zainteresowanych studentów zapraszamy na kurs języka sumeryjskiego. Znajomość pisma klinowego nie jest wymagana.

Zajęcia będą prowadzone w czwartki w lektorium Zakładu Wschodu Starożytnego na ul. Tynieckiej 15/17 (sala 221):

13:15-14:45 Wiedza o języku sumeryjskich (dr hab. Olga Drewnowska)

15:00-16:30 Nauka języka sumeryjskiego (dr hab. Małgorzata Sandowicz)

Sympozjum „Starożytny Bliski Wschód i jego dziedzictwo”

Jeszcze przed rozpoczęciem nowego roku akademickiego na Wydziale Historii UW odbędzie się dwudniowe sympozjum poświęcone tematyce Wschodu Starożytnego. Nasz Zakład reprezentować będą doktoranci, którzy wygłoszą swoje referaty 23.IX.2021 o godz. 10:00-12:00:

Paulina Pikulska, Jak zostać nowobabilońskim skrybą – edukacja a praktyka

Łukasz Klima, W poszukiwaniu mezopotamskich prototypów achemenidzkiej instytucji przymusowej gościnności.

Pełny program sympozjum można znaleźć tu.

Wykład: Staroasyryjskie listy eponimów a chronologia i archeologii północnej Mezopotamii w I poł. II tys. p.n.e.

Zapraszamy na ostatnie w tym roku spotkanie seminarium Zakładu, w ramach którego referat wygłosi profesor Rafał Koliński z Wydziału Archeologii UAM.

Abstrakt wystąpienia:

Identyfikacja staroasyryjskich list eponimów wśród wcześniej odkrytych tekstów z Kanesz nadała nową jakość badaniom nad tym okresem, a w szczególności nad asyryjskim handlem w Anatolii. Obecnie znanych jest 7 tekstów, dzięki którym zrekonstruowano listę eponimów złożoną z 253 imion, której początek wyznacza wstąpienie na tron króla Erišum I ok. 1963 r. p.n.e. (niższa chronologia średnia).  Klinowe dokumenty datowane imionami eponimów z okresu staroasyryjskiego występują także na terenie północnej Mezopotamii, w szczególności w archiwach pochodzących z różnych okresów XVIII wieku p.n.e. odkrytych w Tuttul, Mari, Ašnakkum (?), Šubat-Enlil/Šeḫna i Qaṭṭarā. Dzięki rekonstruowanej liście eponimów konteksty znalezisk archiwalnych mogą być datowane z dokładnością do roku, podobnie jak budowle, w których wspomniane archiwa zostały znalezione. Pozwala na nowe spojrzenie na historię i archeologię północnej Mezopotamii w XVIII stuleciu p.n.e.

CZAS: 2. czerwca 2021, godz. 15:00

MIEJSCE: meet.google.com/yte-ogrz-fyo

Orientalia!

W tegorocznych Orientaliach (zdalnych, niestety), członkowie Koła Zakładu opowiadać będą o mniej i bardziej oczywistych aspektach studiów nad Wschodem Starożytnym. Zapraszamy we wtorek 18. maja w godz. 17:00-20:00 pod adres https://us02web.zoom.us/j/94971521625?pwd=OHJoUW5tNE0zTnhVa01WcDIrOTNnUT09. Bezpośrednią relację śledzić można również na FB https://www.facebook.com/samorzad.orient.

Wykład: Zmagania na krańcu świata: sceny walk zwierząt, herosów i stworzeń fantastycznych w gliptyce wczesnodynastycznej Mezopotamii

Zapraszamy na najbliższe spotkanie seminarium Zakładu i wystąpienie dr hab. Doroty Ławeckiej z Zakładu Archeologii Bliskiego Wschodu (Wydział Archeologii UW).

Sceny walk zwierząt („contest scenes”) są najczęściej przedstawianym motywem w mezopotamskiej gliptyce okresu wczesnodynastycznego i akadyjskiego. Uczestniczą w nich, poza realnymi zwierzętami (drapieżnikami atakującymi zwierzęta roślinożerne) także herosi, oraz stworzenia fantastyczne – ludzie-byki i bizony z ludzkimi głowami. Często przedstawiane są także różne motywy poboczne, takie jak lwiogłowe orły, skorpiony, jaszczurki, węże i symbole bóstw astralnych. W starszej literaturze próbowano utożsamiać bohaterów zmagań z postaciami lub bóstwami znanymi z mitów lub eposów (Gilgamesz, Enkidu, Dumuzi), co nie dało przekonujących rezultatów. Obecnie sceny te najczęściej są interpretowane w ogólny sposób jako graficzne przedstawienie walki porządku z chaosem. Inna często przywoływana hipoteza, którą spróbuję zakwestionować, mówi o obronie zwierząt udomowionych przed atakami drapieżników.

W moim wystąpieniu zaprezentuję koncepcję, która w znacznym stopniu pozwala na uściślenie naszego dość powierzchownego i ogólnego rozumienia sceny. Postaram się wykazać, że scena rozgrywa się na planie mitologicznym, oraz że poszczególne elementy kompozycji są związane z bogiem słońca Utu/Szamaszem i/lub ze wschodnim horyzontem, z ki-dutu-è(-a) – miejscem, gdzie o wschodzie słońca ustalane są losy i ferowane wyroki.

CZAS: 5. maja 2021, godz. 15:00

MIEJSCE: meet.google.com/yte-ogrz-fyo

Wykład: Wyprawa Nabopolassara z 607 roku w świetle NBC 4747

Na najbliższym seminarium Zakładu wykład wygłosi prof. Radosław Tarasewicz z Pracowni Historii Starożytnego Bliskiego Wschodu (UAM w Poznaniu).

Kronika z ostatnich lat panowania Nabopolassara informuje o intensywnych przedsięwzięciach militarnych króla Babilonii oraz jego syna i następcy tronu Nabuchodonozora w 607 roku przed Chrystusem. Babilończycy kierują wyprawy między innymi w rejony górskie na północy oraz  przeciw Kumuhu położonemu nad Eufratem. Niepublikowany NBC 4747 wydaje się potwierdzać intensywność prowadzonych kampanii w tym roku oraz przekazuje informacje o roli babilońskiej świątyni Eanny z Uruk w tych przedsięwzięciach. 

CZAS: 7. czerwca 2021, godz. 15:00

MIEJSCE: meet.google.com/yte-ogrz-fyo

Przeszłość ma przyszłość na Wydziale Archeologii

Zachęcamy do wzięcia udziału w konferencji zorganizowanej przez Wydział Archeologii UW, a szczególnie w sesji „Rytuał, kult, modlitwa w sztuce i literaturze starożytnego Bliskiego Wschodu”, która odbędzie się online w czwartek 25. marca. Listę wykładów i ich streszczenia oraz formularz rejestracji znajdą Państwo tu.

Wykład: Trzy nowosumeryjskie tabliczki gospodarcze ze zbiorów Zakładu Wschodu Starożytnego

Serdecznie zapraszamy na najbliższe spotkanie Zakładu Wschodu Starożytnego, w ramach którego wykład wygłoszą dr hab. Marek Stępień z Wydziału Historii UW i dr hab. Olga Drewnowska z Zakładu Wschodu Starożytnego UW.

Prezentacja poświęcona będzie pełnej edycji (fotografia, autografia, transliteracja, przekład, komentarz) trzech dotychczas niepublikowanych nowosumeryjskich dokumentów administracyjnych, znajdujących się w zbiorach Zakładu Wschodu Starożytnego UW. Tabliczki pochodzą z dwóch archiwów prowincjonalnych królestwa III dynastii z Ur – Puzriš-Dagan oraz Girsu-Lagaš, a ich treść jest raczej typowa dla tej grupy tekstów klinowych. Szczególną uwagę może zwracać niespotykane zbyt często przeznaczenie zwierząt w jednym z tekstów na posiłek dla żołnierzy (gàr-du).

CZAS: 3. marca 2021, godz. 15:00

MIEJSCE: meet.google.com/yte-ogrz-fyo

Seminarium Zakładu Wschodu Starożytnego, semestr letni 2020/2021

Zakład Wschodu Starożytnego serdecznie zaprasza na cztery spotkania zaplanowane w semestrze letnim. Seminaria odbywają się raz w miesiącu, w środy, w godz. 15:00-16:30, pod adresem meet.google.com/yte-ogrz-fyo.

Listę wykładów oraz abstrakty znajdą Państwo pod tym linkiem.

Imperium a lokalna ludność w Babilonii

W środę (13.01) dr Bernhard Schneider z Österreichische Akademie der Wissenschaften wygłosi referat pt.: „The impact of the Neo-Babylonian and Achaemenid Empires on the local population of Nippur”. Wykład odbędzie się w języku angielskim. Zapraszamy!

CZAS: 13.01 (środa), od 15:00 do ok. 16:30

MIEJSCE: meet.google.com/mgs-vphk-ivd

ABSTRACT:
That the takeover of Babylonia by the Persian king Cyrus II in 539 BC went comparably smooth is nowadays a widely established fact. This is shown for example within private cuneiform archives such as the one of the Egibi family in Babylon which was running through from the reign of Nebuchadnezzar II until early in the reign of Xerxes. Although, as Caroline Waerzeggers pointed out in her paper from 2015, it was still one of the biggest turning points in ancient Mesopotamian history.
In the following years, for example, the emperor will be not regularly taking part anymore in the new years’ celebrations (akitu) in Babylon. The vast Achaemenid empire stretched from “the Saca who are beyond Sogdiana, from there as far as Kush, from the Indus as far as Sardis” (Darius, Apadana foundation tablets). This gave an opportunity to at least some members of the local population to take part in longer distance business activities as for Nippur prominently exemplified by the later archive of the Murašû family.
It is my aim to reevaluate the archaeological evidence on the tablet hill during the Late NeoBabylonian/ Early Achaemenid period and to provide a more refined sequence for the later part of the 1st millennium BC.
Through the help of the unpublished excavation journals of 1889, although often sketchy and unclear, it is possible to reconstruct bits and parts of small archives as coming the trenches of the “Tablet Hill”. Furthermore, archaeological finds from the environs of this archive can be traced and therefore, at least partly, reconnected with the texts.

Towarzysze Nabonida w Zakładzie Wschodu Starożytnego

Zakład Wschodu Starożytnego serdecznie zaprasza na najbliższe seminarium ZWS, które odbędzie się we środę, 2. grudnia, o godz. 15:00, pod adresem meet.google.com/xav-nasb-tou
Podczas seminarium, dr hab. Małgorzata Sandowicz, wygłosi referat pt. „Towarzysze Nabonida”:

Streszczenie:

Według źródeł greckich ostatniego króla Babilonii, Nabonida, wyniosła na tron grupa przyjaciół (philoi). Na ich temat milczy babilońska i perska literatura historiograficzna. Wgląd w otoczenie Nabonida krótko po przewrocie dają listy świadków umów dzierżawy, w których sam władca występuje jako strona. Wśród członków świty króla wskażę potencjalnych spiskowców, a następnie, idąc ich tropem, odsłonię kulisy działalności grupy sterującej polityką wewnętrzną Babilonii przez kilkadziesiąt lat. Rekonstrukcja siatki społecznej tej grupy zaprowadzi mnie daleko od Babilonii, do Syrii oraz Arabii.  

Wykład ”The First Ghosts” – dr Irving Finkel

Koło Wschodu Starożytnego UW serdecznie zaprasza na wykład pt.: „The First Ghosts”, który w piątek 13. listopada o godz. 15:00 wygłosi doktor Irving Finkel.

Więcej informacji: https://www.facebook.com/events/363495981394794/

Link do wirtualnej sali: http://meet.google.com/urk-hrgw-csw

Dr Irving Finkel gościem Koła Zakładu Wschodu Starożytnego

Z wielką radością informujemy, że w najbliższy piątek (6. listopada), o godz. 15:00, na spotkaniu Koła Zakładu wystąpi dr Irving Finkel. Jeśli mieliby Państwo czas i chęć dołączyć, będziemy pod adresem meet.google.com/rix-zoji-qnu (Reading Cuneiform Texts with Dr. Irving Finkel). 

Seminarium Zakładu Wschodu Starożytnego

Zakład Wschodu Starożytnego serdecznie zaprasza na trzy wykłady (w trybie zdalnym), które zostaną wygłoszone w ramach naszego seminarium w nadchodzącym semestrze.

Więcej informacji znajdą Państwo POD TYM LINKIEM.